_.

Million Belay, 5 Ιουλίου 2021

Οι Αφρικανοί έχουν πει εδώ και καιρό ότι η γεωργία μας είναι καθυστερημένη και πρέπει να εγκαταλειφθεί για μια εκδοχή της Πράσινης Επανάστασης του 21ου αιώνα που επέτρεψε στην Ινδία να τραφεί. Η δυτική επιστήμη και τεχνολογία, με τη μορφή σπόρων τροποποιημένων από την επιστήμη και την τεχνολογία, τα συνθετικά λιπάσματα και τα φυτοφάρμακα, τα μηχανήματα που τροφοδοτούνται με πετρέλαιο και η τεχνητή άρδευση ήταν το κλειδί για αυτό το θαύμα, όπως πληροφορούμαστε, και πρέπει και εμείς να βαδίσουμε σε αυτό το μονοπάτι.

Ένας κύριος υποστηρικτής αυτής της άποψης είναι η Cornell Alliance for Science (CAS), που ιδρύθηκε το 2014 για να «αποπολώσει τη φορτισμένη συζήτηση» γύρω από τους γενετικά τροποποιημένους (ΓΤ) σπόρους. Με χρηματοδότηση 22 εκατομμυρίων δολαρίων μέχρι στιγμής από το Ίδρυμα Bill and Melinda Gates, το CAS στην πραγματικότητα υπερασπίζεται σταθερά τους γενετικά τροποποιημένους σπόρους, υποστηρίζοντας ότι είναι υγιείς, παραγωγικοί και φιλικοί προς το περιβάλλον, ενώ επιτίθεται στην αγροοικολογία ως οικονομικά και κοινωνικά οπισθοδρομική.

Αντίθετα, η Συμμαχία για την Επισιτιστική Κυριαρχία στην Αφρική (AFSA), η οποία εκπροσωπεί περισσότερους από 200 εκατομμύρια αγρότες, ψαράδες, κτηνοτρόφους, αυτόχθονες πληθυσμούς, γυναίκες, καταναλωτές και άλλους σε όλες τις αφρικανικές χώρες εκτός από πέντε, υποστηρίζει ότι η αγροοικολογία είναι αυτό που χρειάζεται η ήπειρός μας. Μικρής κλίμακας, φιλικές προς το περιβάλλον μέθοδοι καλλιέργειας που χρησιμοποιούν γηγενείς γνώσεις και εισροές και επιστήμη αιχμής αυξάνουν την ποικιλία, τη θρεπτική αξία και την ποσότητα των τροφίμων που παράγονται στα αγροκτήματα, ενώ σταθεροποιούν τις αγροτικές οικονομίες, προάγουν την ισότητα των φύλων και προστατεύουν τη βιοποικιλότητα.

Αυτή η αποστολή έχει φέρει τη συμμαχία μας, το μεγαλύτερο κοινωνικό κίνημα στην Αφρική, σε αντίθεση με το CAS και κατ’ επέκταση το Ίδρυμα Γκέιτς. Και κερδίζουν. Στις 17 Ιουνίου 2021, το GRAIN, ένας μικρός μη κερδοσκοπικός οργανισμός με έδρα τη Βαρκελώνη της Ισπανίας, που παρακολουθεί την επιχορήγηση του ιδρύματος από το 2003 έως το 2020, ανέφερε ότι το ίδρυμα έχει χορηγήσει 6 δισεκατομμύρια δολάρια ΗΠΑ, 5 δισεκατομμύρια από τα οποία υποτίθεται ότι θα εξυπηρετούσαν την Αφρική. Το πιο ανησυχητικό είναι ότι το CAS, το οποίο χαρακτηρίζει την ερμηνεία της αγροοικολογίας από την AFSA ως «περιοριστική» και χειρότερη, κατάφερε να υπονομεύσει την υποστήριξη για το παράδειγμα μεταξύ των επιστημόνων και των πολιτικών ηγετών της Αφρικής. Όσοι από εμάς στην AFSA, αντίθετα, βλέπουμε τη δική μας εκδοχή της αγροοικολογίας ως απελευθερωτική – βασισμένη στα δικαιώματα των αγροτών να επιλέγουν σπόρους και μεθόδους καλλιέργειας και απαλλαγμένη από εταιρική παρέμβαση και έλεγχο.

Μέσω του Προγράμματος Global Leadership Fellows, το CAS έχει εκπαιδεύσει 112 υποτρόφους μέχρι σήμερα, σχεδόν τα δύο τρίτα προσλήφθηκαν από την Αφρική και πολλοί από αυτούς από χώρες όπου η βιομηχανία βιοτεχνολογίας αναζητά ρυθμιστικές εγκρίσεις για ΓΤΟ: Νιγηρία, Ουγκάντα, Κένυα και Γκάνα. Σε αυτές τις κρίσιμες χώρες πεδίου μάχης, οι απόφοιτοι του CAS εργάζονται στα μέσα ενημέρωσης και την κυβέρνηση για να υποστηρίξουν ότι οι αφρικανικές κυβερνήσεις θα πρέπει να θεσπίσουν φιλικές προς τις επενδύσεις πολιτικές για να βοηθήσουν στην εισαγωγή των τεχνολογιών που θα σώσουν τους αγρότες της ηπείρου από τις αναχρονιστικές παραδόσεις τους.

Η πείνα στην Αφρική προέρχεται από έναν μόνο παράγοντα, υποστηρίζουν οι υπότροφοι του CAS: οι αποδόσεις των καλλιεργειών είναι σχετικά χαμηλές. Ο λόγος είναι, πρώτον, ότι οι σπόροι που εκτρέφονται και μοιράζονται οι αγρότες είναι μη παραγωγικοί, κατά τη γνώμη τους. Αυτά θα πρέπει να αντικατασταθούν από ΓΤΟ. Δεύτερον, οι Αφρικανοί αγρότες δεν χρησιμοποιούν αρκετά αγροχημικά, ένα έλλειμμα που χρειάζεται επίσης θεραπεία. Και τρίτον, οι Αφρικανοί αγρότες καλλιεργούν πλήθος καλλιεργειών για να ταΐσουν τις οικογένειές τους. Αν, αντίθετα, επικεντρωθούν στην καλλιέργεια βασικών καλλιεργειών για τις παναφρικανικές και παγκόσμιες αγορές, θα έχουν πολύ καλύτερες αποδόσεις, ενώ θα αντιμετωπίσουν τις ανησυχίες τους για τη διατροφή και την υγεία.

Ενισχυμένοι από δεσμούς με έναν άλλο οργανισμό που χρηματοδοτείται από το Ίδρυμα Gates, το Open Forum on Agriculture Biotechnology (OFAB), οι υπότροφοι του CAS καταλήγουν να περιορίζουν τον δημοκρατικό χώρο για συζήτηση των συστημάτων τροφίμων στις αφρικανικές χώρες. Οι αντίθετες απόψεις είναι παράλογες, αντιεπιστημονικές και επιβλαβείς, συχνά επιμένουν. Το OFAB είναι ένα παρακλάδι του Αφρικανικού Ιδρύματος Γεωργικής Τεχνολογίας, το οποίο γεννήθηκε το 2001 μετά από διαπραγματεύσεις για την προώθηση γενετικά τροποποιημένων σπόρων στην Αφρική μεταξύ του Ιδρύματος Ροκφέλερ και εταιρειών όπως η Monsanto, η Dupont, η Pioneer και η Syngenta. Κατά τη γνώμη μας, αυτές και άλλες συνδέσεις υποδηλώνουν ότι οι πόροι του Ιδρύματος Γκέιτς βοηθούν στην προώθηση των συμφερόντων των πολυεθνικών εταιρειών που ενδιαφέρονται να ανοίξουν τις αγορές μας για αγροχημικά, συνθετικά λιπάσματα και γενετικά τροποποιημένους σπόρους περισσότερο από ό,τι βοηθούν τους αγρότες.

Στην Ουγκάντα, για παράδειγμα, το CAS έχει στρατολογήσει δημοσιογράφους και βασικά κυβερνητικά άτομα που εργάζονται στη γεωργία, την επιστήμη και την τεχνολογία για την προώθηση των γενετικά τροποποιημένων σπόρων. Οι υπότροφοι γράφουν απαξιωτικά άρθρα για την αγροοικολογία, περιγράφοντάς την ως «αδιέξοδο» και προωθούν λύσεις που βασίζονται στη βιοτεχνολογία στη θέση της. Στη Νιγηρία, οι υπότροφοι της Συμμαχίας συνεργάζονται στενά με το Παράρτημα Νιγηρίας του OFAB, την Εθνική Υπηρεσία Ανάπτυξης Βιοτεχνολογίας, το Νιγηριανό Ινστιτούτο Δημοσίων Σχέσεων και το Νιγηριανό Ινστιτούτο Διοίκησης για να υποστηρίξουν τη βιοτεχνολογία, χαρακτηρίζοντάς την συχνά ως τη μόνη επιστημονική επιλογή.

Η αλήθεια είναι ότι η Πράσινη Επανάσταση της Ινδίας δεν ήταν ποτέ η μεγάλη επιτυχία που διαφημίστηκε, όπως υπογραμμίζουν οι συνεχιζόμενες διαμαρτυρίες των αγροτών της χώρας. Και στην Αφρική επίσης, οι υποσχέσεις για ευημερία μέσω της εμπορευματοποιημένης γεωργίας έντασης πόρων απέτυχαν να υλοποιηθούν, σύμφωνα με στοιχεία για τη Συμμαχία για την Πράσινη Επανάσταση στην Αφρική (AGRA) που συγκεντρώθηκαν από το Ινστιτούτο Παγκόσμιας Ανάπτυξης και Περιβάλλοντος Tufts. Το AGRA ξεκίνησε το 2006 από το Ίδρυμα Ροκφέλερ και το Ίδρυμα Γκέιτς με δηλωμένο στόχο την αύξηση των επενδύσεων στην Αφρική για τη μείωση της φτώχειας και της πείνας. Μια ανάλυση των δεδομένων της AGRA από αφρικανικές και γερμανικές ομάδες της κοινωνίας των πολιτών σημείωσε ότι, μετά από 14 χρόνια ύπαρξης και πάνω από ένα δισεκατομμύριο δολάρια επενδύσεων, δεν υπάρχουν στοιχεία για αύξηση του εισοδήματος των παραγωγών μικρής κλίμακας και σημαντική ενίσχυση της παραγωγικότητας στις χώρες που εξυπηρετεί η AGRA. Αντίθετα, ο αριθμός των υποσιτιζόμενων ανθρώπων αυξήθηκε κατά 31 τοις εκατό, οι δυσμενείς περιβαλλοντικές επιπτώσεις φαίνεται να είναι σημαντικές και η ποικιλομορφία των καλλιεργειών έχει μειωθεί.

Αυτές οι ομάδες της κοινωνίας των πολιτών κάλεσαν τους δωρητές και τις αφρικανικές κυβερνήσεις να μετατοπίσουν την υποστήριξή τους σε προγράμματα που βοηθούν τους παραγωγούς τροφίμων μικρής κλίμακας να αναπτύξουν ανθεκτικές στο κλίμα και οικολογικά βιώσιμες γεωργικές πρακτικές. Ομοίως, μια έκθεση του Σεπτεμβρίου 2020 από τον Οργανισμό Τροφίμων και Γεωργίας του ΟΗΕ συνιστά «την προώθηση των τοπικών παραγωγών τροφίμων και των βραχειών αλυσίδων εφοδιασμού και μεγαλύτερο βαθμό αυτάρκειας», προκειμένου να καταστούν τα συστήματα τροφίμων πιο ανθεκτικά κατά τη διάρκεια της πανδημίας COVID-19.

Χαιρετίζουμε τις επενδύσεις στη γεωργία στην ήπειρό μας, αλλά τις επιδιώκουμε με μια μορφή που να είναι δημοκρατική και να ανταποκρίνεται στους ανθρώπους που βρίσκονται στην καρδιά της γεωργίας, όχι ως μια δύναμη από πάνω προς τα κάτω που καταλήγει να συγκεντρώνει την εξουσία και τα κέρδη στα χέρια ενός μικρού αριθμού πολυεθνικών εταιρειών. Περιγράφοντας πώς οι γενετικά τροποποιημένοι σπόροι και άλλες τεχνολογίες θα λύσουν την πείνα στις αφρικανικές χώρες, ο Μπιλ Γκέιτς ισχυρίστηκε ότι «είναι μια κυρίαρχη απόφαση. Κανείς δεν το κάνει αυτό για αυτούς». Αλλά οι τεράστιοι πόροι του Ιδρύματος Γκέιτς, του οποίου συμπροεδρεύει, είχαν τεράστια επιρροή στους Αφρικανούς επιστήμονες και υπεύθυνους χάραξης πολιτικής, με αποτέλεσμα τα συστήματα τροφίμων στην ήπειρό μας να γίνονται όλο και πιο προσανατολισμένα στην αγορά και να ελέγχονται από τις εταιρείες.

Αυτός ο μετασχηματισμός έχει τεράστιες αρνητικές επιπτώσεις στη διατροφή, την υγεία, το περιβάλλον, τον πολιτισμό και το δικαίωμα στην τροφή των Αφρικανών. Ζητάμε από τον Γκέιτς να αφήσει τους παραγωγούς και τους καταναλωτές τροφίμων της ηπείρου να χαράξουν τα δικά μας μονοπάτια προς βιώσιμες και υγιεινές γεωργικές πρακτικές και δίαιτες.

Πηγή: agroecology-europe.org